Kihon kigo gohyaku-sen (Wybór pięciuset podstawowych kigo), Yamamoto Kenkichi, Kodansha-gakujutsu-bunko, Tokyo 1989

Neko-no koi, czyli kocie miłości
neko-no tsuma -- kocia żona
koi-neko -- zakochany kot (a może po prostu "kot uprawiający miłość"?)
ukare-neko -- kot oddający się rozrywkom
tawamure-neko -- takoż
kayou-neko -- kot udający się (do kotki)
imogari-yuku-neko -- kot w poszukiwaniu siostrzyczki
neko-no omoi -- kocie myśli (o miłości)
neko-no chigiri -- kocie śluby
haru-no neko -- kot wiosną
harami-neko -- kotna kotka

Koty zwykle rozpoczynają gody, kiedy kończą się chłody i zbliża się wiosna. Po kilka kocurów wabi podobnym do płaczu dziecka miauczeniem jedną kotkę i przez kilka dni pozostaje poza domem, oddając się miłości.
Estetyka poezji w stylu japońskim -- waka -- odrzucała ten nieelegancki motyw, za to nabrał on znaczenia dla poszukującej nowych kigo poezji haikai. Scena tak bliska nam w życiu codziennym, w waka i renga (pieśni wiązanej) była niedpuszczalna jako zbyt wulgarna. Zaś dla wesołego, dowcipnego świata haikai miała ona humorystyczne piękno, jakiego nie można było pominąć. Dlatego też ten temat stał się jednym z ulubionych wśród poetów, poczynając od samego Basho.
"Jeleń teskniący za łanią" był tematem poezji waka, "głos małpy" -- poezji w języku chińskim, "kocia miłość" -- poezji haikai. Każdy z nich wyraża cechy charakterystyczne swego gatunku.


(C) 1999 Anna Zalewska